Kërko

Vatican News
Bandiera albanese Bandiera albanese  

Përvjetori i shpalljes së Hyrietit – hap i parë drejt pavarësisë

Manifestimet që u mbajtën më 24-29 korrik 1908 në Shqipëri e Kosovë, shprehen besnikërinë e popullit ndaj Shqipërisë e dashurinë për gjuhën shqipe, shfaqi gjithashtu aspiratat e tij kombëtare. Shpallja e kushtetutës u kuptua si shpallja e lirisë dhe e të drejtës së vetëqeverisjes së Shqipërisë, po shumë shpejt shqiptarët do ta kuptonin se liria nuk dhurohet, por fitohet.

R.SH. - Vatikan

Më 24 korrik të vitit 1908, turqit e rinj shpallën kushtetutën apo Hyrietin (lirinë), në të gjithë Perandorinë Osmane. Kjo ngjarje në trevat shqiptare u prit me gëzim e entuziazëm nga gjithë populli, që vuante prej shekujsh nën sundimin e autokracisë së sulltanëve. Në manifestimet që shpërthyen në mënyrë spontane në qytete të ndryshme të vendit, nën parullat e përhapura në atë kohë “liri, barazi, vëllazëri dhe drejtësi”, populli shprehu solidaritetin me revolucionin dhe kushtetutën. Të pritur me gëzim nga populli, zbritën nga malet në qytete luftëtarët e lirisë, çetat kryengritëse, që kishin nisur luftën kundër tiranisë së sulltanit për çlirimin e Shqipërisë.

Drejtuesit dhe shumë veprimtarë të Lëvizjes Kombëtare Shqiptare shpresonin se, me shpalljen e kushtetutës, shqiptarëve dhe gjithë kombësive të shtypura do t’u siguroheshin liritë politike e barazia, të premtuara nga turqit e rinj. Vetëm disa përfaqësues konservatorë të parisë e të klerit të lartë myslimanë, që merrnin pensione e shpërblime nga sulltani, e pritën shpalljen e kushtetutës në mënyrë të ftohtë e të përmbajtur.

Manifestime të mëdha u mbajtën më 24-29 korrik 1908 në qytetet kryesore të Shqipërisë së Jugut, të Mesme, si edhe në Shkodër e në qytetet e Kosovës. Gjatë këtyre mitingjeve populli përshëndeti shpalljen e kushtetutës e shprehu njëherazi besnikërinë ndaj Shqipërisë dhe dashurinë për gjuhën shqipe. Në shumë nga këto qytete ushtarët turq vëllazëroheshin me luftëtarët e çetave. Në këto manifestime populli shfaqi gjithashtu aspiratat e tij kombëtare. Shpallja e kushtetutës u kuptua si shpallja e lirisë dhe e të drejtës së vetëqeverisjes së Shqipërisë.

Qysh në ditët e para pas fitores së revolucionit, në shumë qytete, si në Vlorë, Krujë, Durrës, Tiranë, Prizren, Gjakovë, Pejë, Ferizaj, Kaçanik etj., populli me nismën e vet filloi të dëbonte nëpunësit e aparatit të vjetër administrativ, mutesarifët, kajmekamët, gjykatësit, komandantët e xhandarmërisë, të policisë etj., dhe bëri përpjekje për të marrë pushtetin në duart e veta, duke krijuar komisione që kryenin funksionet e organeve të vetëqeverisjes, pajtonin gjaqet dhe mbanin rregullin e qetësinë.

Shkupi e kremtoi shpalljen e kushtetutës më 25 korrik, në rrethana të veçanta, i rrethuar nga forcat e këmbësorisë e të artilerisë turke, që u ngarkuan të ndalonin hyrjen në qytet të katër mijë fshatarëve të armatosur, të cilët donin të shpallnin autonominë e Shqipërisë me qendër në Shkup.

U lejuan të hynin në qytet vetëm disa dhjetëra nga prijësit e kryengritësve shqiptarë, që u pritën me gëzim nga populli. Gjithsesi shumë shpejt shqiptarët do ta kuptonin se liria nuk dhurohet, por arrihet e fitohet.

24 korrik 2019, 04:46