Cerca

Vatican News
WAWATA Jimbo kuu la Arusha wanasema: Utunzaji bora wa mazingira ya nyumba ya wote ni dhamana na wajibu wa kila mtu! Tekeleza wajibu wako! WAWATA Jimbo kuu la Arusha wanasema: Utunzaji bora wa mazingira ya nyumba ya wote ni dhamana na wajibu wa kila mtu! Tekeleza wajibu wako! 

WAWATA Jimbo kuu la Arusha na utunzaji bora wa mazingira! Yaani!

WAWATA Jimbo kuu la Arusha hivi karibuni imefanya semina kuhusu: Elimu ya kuitikia mwito wa kuyatakatifuza malimwengu; Mkakati wa kushirikisha wasichana katika maisha na utume wa WAWATA, Huduma kwa familia zinazoishi katika mazingira magumu na hatarishi pamoja na utunzaji bora wa mazingira duniani ni wajibu na dhamana ya kila mtu: Laudato si & TEC: Kwaresima 2017.

Na Mama Evaline Ntenga, WAWATA, - Arusha.

Utangulizi: Waraka wa Kitume wa Baba Mtakatifu Franciko, “Laudato si” yaani “Sifa iwe kwako” juu ya utunzaji wa nyumba ya wote” unaobeba ujumbe wa kutunza mazingira nyumba ya wote.  Utunzaji bora wa mazingira ni changamoto inayojikita katika misingi ya haki, amani na maendeleo fungamani ya binadamu kwa sababu mazingira ni sehemu muhimu sana ya maisha ya mwanadamu. Hiki ndicho kiini cha Baba Mtakatifu Francisko anaonekana kufuata nyayo za Mtakatifu Francisko wa Assisi, kwa kuimba utenzi wa shukrani kwa Mwenyezi Mungu, muumba wa mbingu na dunia na kwa kukazia umuhimu wa kutunza mazingira, kama sehemu ya mchakato wa utekelezaji wa haki. Uharibifu wa mazingira unalinganishwa na umaskini; Baba Mtakatifu Francisko anaihimiza jamii pamoja na kuendelea kutunza furaha, amani na utulivu wa ndani; mambo ambayo ni sawa na chanda na pete na kamwe hayawezi kutenganishwa.

Sifa na utukufu kwa Mwenyezi Mungu ni matunda ya tafakari ya kina kuhusu kazi ya uumbaji inayomwajibisha mwanadamu kuilinda, kuitunza na kuiendeleza kama njia inayofaa kwa ajili ya kuheshimu kazi ya uumbaji na Mwenyezi Mungu ambaye ndiye Muumba mwenyewe! Baba Mtakatifu anawataka waamini pamoja na watu wote wenye mapenzi mema kuwa na mwelekeo wa Kiekaristi katika mchakato wa utunzaji bora wa mazingira nyumba ya wote kwa kutambua kwamba, kazi ya uumbaji ni zawadi kubwa kutoka kwa Mwenyezi Mungu ambayo mwanadamu amekabidhiwa kuitunza na kuiendeleza. Kumbe, anawajibu wa kushirikishana zawadi hii na jirani zake, ili watu wengi zaidi waweze kupata furaha kwa kushiriki matendo makuu ya Mungu katika maisha ya mwanadamu!

Baba Mtakatifu anakaza kusema, utunzaji wa mazingira nyumba ya wote kwa heshima na nidhamu unadai mchakato wa kufunga na kujinyima, kwa ajili ya ustawi, maendeleo na mafao ya wengi. Hii ni changamoto inayojikita katika wongofu wa kiekolojia unaowataka watu kuondokana na tabia ya uchoyo pamoja na matumizi mabaya ya rasilimali na utajiri wa dunia, kwa kuanza kujenga na kudumisha ekolojia kwa heshima na nidhamu. Ni matumaini ya Baba Mtakatifu Francisko kwamba, Jumuiya za “Laudato si” zilizokwisha kuundwa zitakuwa ni mbegu ya upyaisho. Lengo ni kuchangia matumaini mapya kwa ulimwengu ujao, kwa kulinda na kutunza uzuri wa mazingira nyumba ya wote; kwa ajili ya ekolojia fungamani na kwa ajili ya maisha ya viumbe hao wote, “Ad maiorem Dei gloriam” yaani “kwa ajili ya sifa na utukufu wa Mungu!

LAUDATO si Baba Mtakatifu Francisko anasema “Laudato si” ni 'kwa "kila mtu anayeishi katika sayari hii" (§3) na anaelezea zaidi.  Baba Mtakatifu Francisko “Anaweka maono yake kuendeleza kazi njema ya watangulizi wake – Utakumbuka waraka wa kitume wa Baba Mtakatifu Yohane XXIII aliyepinga vita na kutoa mapendekzo jinsi ya kurejesha amani (§3-6) Baba Mtakatifu anakubali pia kazi kubwa iliyofanywa na watafiti wa kisayansi wa dunia hii pamoja na dini zisizo za Katoliki na wasomi mbalimbali (§7-9). “Anaonyesha jinsi Laudato Si 'inavyoishi na roho ya Mtakatifu Francisko wa Assisi, mtakatifu wa watumishi wa kutunza mazingira, na anasisitiza umuhimu wa mizizi hii ya kiroho:"

Mtakatifu Francisko wa Asisi aliviita viumbe vyote dada ama kaka bila kujali ukubwa/udogo wa kiumbe husika. Ikiwa tunakaribia ikolojia na mazingira bila uwazi huu wa kuogopa na kushangaza, ikiwa hatuzungumzi tena lugha ya udugu na uzuri katika uhusiano wetu na ulimwengu, mtazamo wetu utakuwa wa mabwana, walaji, watumiaji wenye ukatili, ambao hawawezi kuweka mipaka juu ya mahitaji yao ya haraka. Lakini, ikiwa tunajisikia kwa pamoja karibu na vitu vyote vilivyomo, basi uangalifu na utunzaji utaendelea vizuri "(§11). “Anatoa mwito kwa watu wote wa kuanza kwa haraka mjadala kwa ajili ya majadiliano mapya kuhusu jinsi tunavyojenga siku zijazo za sayari yetu "(§14).

Sura ya Kwanza: Nini kinachotokea kwenye Nyumba Yetu ya Pamoja? Baba Mtakatifu Francisko anafafanua changamoto kubwa ya mazingira ya kisasa: Uchafuzi wa mzazingira unaosababisha Mabadiliko ya Hali ya Hewa (§20 - 26); Suala la Maji (§27-31); Kupotea uoto wa asili (§32-42); Kupungua kwa Ubora wa Maisha ya Binadamu na Uharibifu katika Jamii (§43 - 47); na kukosekana Usawa wa Kimataifa (§48-52). Kuhusu mabadiliko ya tabinchi, Baba Mtakatifu Francisko ana haya ya kusema: “anasisitiza kwamba" hali ya hewa ni muhimu, ni ya wote na ina maana kwa wote "na anatambua kuwa" tafiti kadhaa za kisayansi zinaonyesha kwamba kuongezeka kwa joto duniani katika miongo ya hivi karibuni ni kutokana na ukolezi mkubwa wa gesi chafu (carbon dioxide, methane, oksidi za nitrojeni na nyingine) hasa kutokana na shughuli za binadamu "(§23).  

“Anasisitiza kuwa" mabadiliko ya hali ya hewa ni tatizo la kimataifa na lina madhara makubwa sana katika: mazingira, jamii, kiuchumi, kisiasa na kwa usambazaji wa bidhaa "na amelalama kuwa maskini (ambao hawahusiki katka kusababisha shida hii kubwa) ndio wanaoathirika Zaidi na athari hizi na hawana namna ya kukwepa athari zake hatari (§25).  “Anaeleza " haja ya haraka ya kuundwa sera ili, katika miaka michache ijayo, shughuli zinazochangia utoaji wa kaboni ya dioksidi na gesi nyingine zenye uchafuzi wa mazingira ziweze kupunguzwa kwa kiasi kikubwa, kwa mfano, badala ya kutumia mafuta na gesi kama vyanzo vya nishati utumike mbadala kama umeme wa nguvu ya jua "(§26).   “Anatambua kwamba" deni la kiikolojia "lipo kati ya nchi za Kaskazini na Amerika ya Kusini" zinazotokana na kutofautiana kwa kibiashara na madhara ya mazingira, na matumizi yasiyo ya kawaida ya rasilimali za asili na nchi fulani kwa muda mrefu "(§51).   “Anaikosoa Jumuya ya Kimataifa kwa majibu mepesi dhidi ya "mabadiliko ya hali ya hewa ambayo yamepuuzwa mara kwa mara na" maslahi ya kiuchumi [ambayo] yamepelekea kutojali maslahi msingi ya walio wengi hasa wasio nacho. "(§54).

Sura ya Pili: Injili ya Uumbaji: Baba Mtakatifu Francis anaelezea imani za Kikristo kwamba: “Mungu aliumba kila kitu kwa wema (§65, 69).  “Watu wameumbwa kwa jinsi ya ajabu na wanaitwa kuvitiisha na kuvitawala viumbe vyote kwa niaba ya Muumba kwa upendo (§67-68).  “Uumbaji wote ni siri kubwa na kazi yote ya uumbaji inadhihirisha ukuu wa Mungu. Pamoja na kwamba mwananamu ni wa tofauti inampasa kutambua pia kuwa kila kiumbe kiliumbwa kwa kusudi lake. Mwanadamu auone ukuu na uzuri wa Mungu katika kila kiumbe na kuwa Mungu kwa jinsi ya pekee ana muunganiko na kila alichokiumba. Hivyo basi, ipo haja ya mwanadamu kusikitika pale ambapo uumbaji wa Mungu unatumika visivyo (§76-92).

 “Mungu alitoa dunia kwa wanadamu wote kwa ajili ya kuwalisha viumbe wake wote, bila kuacha au kupendelea mtu yeyote. Haki ya mali ya kibinafsi si jambo la kujivunia" kabisa japo kanisa halikatazi...Kanisa linaweka wazi kuwa sio mpango wa Mungu kuwa mali hizi ziwafaidie wachache kwa kuwa wana uwezo wa kuchuma Zaidi za wengine "(§93).   “Utimilifu wa uumbaji umefumbwatwa katika fumbo la Kristo. Vitu vyote viliumbwa kwa njia yake na kwa ajili yake. Kolosai 1:16 "(§99). Baba Mtakatifu Francis anasisitiza kuwa madhara ya mazingira husababishwa na dhambi ambayo ameielezea kama mahusiano yaliyovunjika baina ya mtu "na Mungu, mtu na jirani na mtu na dunia yenyewe" (§66). Mahusiano haya yamevunjika kwa sababu watu wameamua kuchukua nafasi ya Mungu na kukataa kutambua mapungufu yetu kama viumbe" - nguvu ambayo inatufanya kukosea amri ya Mungu kwa wanadamu kuwa na "mamlaka" juu ya viumbe (Mwanzo 1:28) kama leseni ya uendeshaji badala ya mwito wa "kulima na kutunza" zawadi nzuri ya Mungu ya uumbaji (Mwanzo 2:15;).

Sura ya Tatu: Mizizi ya Mgogoro ya Binadamu na Mazingira kwa kuzingatia imani ya Kikristo: Baba Mtakatifu Francis anafafanua "mizizi ya mkigogoro ya binadamu na mazingira". Hapa, yeye anasema: “Anakosoa" imani kwamba wanadamu ni tofauti kabisa na viumbe wengine, wapo juu ya viumbe vyote ulimwenguni na hivyo wana mamlaka za kufanya chochote. Sio tu kwamba Mungu aliiumba dunia na akaikabidhi kwa mwanadamu ili aitumie kwa ile nia njema tu bali mwanadamu atambue pia kuwa hata huyu binadamu ni zawadi ya Mungu kwa mwanadamu. Tunaposhindwa kutambua na kuona uharibifu mkubwa wa mazingira unaotokana na vitendo vyetu, tunapoziba masikio kusikia kilio cha mnyonge, watu wenye ulemavu na wale Watoto ambao hawajazaliwa bado, ni Dhahiri hatuwezi kusikia kilio cha mazingira kwani vitu hivi vyote vina muunganiko (§115-118)

“Anakosoa mtazamo hasi wa kuvijali viumbe pale ambapo tu kuna manufaa ya kiuchumi bila kujali athari zitokanazo na maamuzi, ama mtazamo huo ambao “, hupenda viumbe tu kwa kiasi ambacho ni muhimu kwa wanadamu (§118, 122).  “Anakosoa" mtazamo hasi ambao unakubali kila teknolojia "ambayo" inajikita katika mtazamo wa faida, bila wasiwasi kwa athari yake ambayo inaweza kuwa mbaya kwa wanadamu "na ambapo" fedha zimekua kipaumbele cha uchumi bila kujali uhalisi wa mafanikio ya ujumla ya binadamu (§109). “Anathibitisha mafundisho msingi ya kanisa Katoliki kwamba" nguvu ya uchumi wa soko pekee haiwezi kuhakikisha maendeleo ya ukuaji wa kibinadamu na kijamii kwa ujumla "na kwamba pale inaposhindwa kulinda manfaa ya wote inapaswa kusimamiwa (Ibid.).   “Anakazia mwingiliano wa viumbe vyote na, kama vile, unaunganisha uumbaji kwa ulinzi wa maisha ya kibinadamu na heshima - hususan kuhusu utoaji mimba, maskini, walemavu na majaribio juu ya" mazao ya binadamu hai. Mwanadamu amesahau kuwa yeye ni mshiriki wa uumbaji pamoja na Mungu, badala yake amejiweka nafasi ya Mungu katika kuamua nani aishi "(§117, 120, 137).

Sura ya Nne: Ekolojia ya ndani  Baba Mtakatifu Francisko anatoa na kuzingatia dhana ya kiumbe hai ambayo: Anasema (na hii inaonekana kote) kwamba "hakuna namna bora Zaidi ya kusisitizwa kutosha jinsi kila kitu [katika uumbaji] kinavyoungamanishwa na kingine" (§138). Hii, anasema, ni kweli kwa viumbe vyote ambavyo binadamu ni sehemu, pamoja na mambo mbalimbali ya maisha ya mwanadamu: hii ni pamoja na elimu, uchumi, afya, utawala, utamaduni na kila sehemu ya "maisha ya kila siku" (§ 139-155).  “Anasisitiza kwamba huduma / kuujali uumbaji na mazingira viende sanjari na uendelezaji wa chaguo la upendeleo kwa maskini kwa kuwa wale wasio nacho ndio wanaathiriwa Zaidi na uharibifu wa mazingira (§158).   “Anasisitiza kuwa kutokana na uharibifu wa mazingira na mabadiliko ya hali ya hewa, haki na ushirikiano, yaani, kujitolea kwa manufaa ya wote lazima ieleweke kama" urithi wa vizazi vyote " Ieleweke kuwa dunia ni zawadi tuliyopewa bure, lazima tujitahidi kuirithisha kwa wengine. Ni deni kwa kila kizazi na hivyo lazima iwepo nia ya dhati na bidii katika kuihifadhi na kuwarithisha wengine. Je unataka kuwarithisha nini kizazi kijacho? (§159).

Sura ya Tano: Njia na Hatua za kukabiliana na tatizo pamoja na changamoto zinazojitokeza: Hapa Baba Mtakatifu Francisko anarejea Mafundisho Jamii ya Kanisa (social teaching of the church), ambayo yanafundisha kuwa changamoto zinafaa kushughulikiwa kwa kiwango cha chini kabisa - lakini kiwango cha juu cha jamii kadiri inavyohitajika ili kulinda na kutetea masalahi ya wote.  Baba Mtakatifu Francis anasema kwamba: “Teknolojia inayotokana na matumizi ya mafuta zaidi-hasa makaa ya mawe, lakini pia mafuta ya kawaida na kwa kiwango kidogo, gesi - inahitaji kubadilishwa kwa kasi bila kuchelewa "(§165). "Mpaka pale ambapo maendeleo makubwa yamefanywa katika kuendeleza vyanzo vya upatikanaji wa nishati mbadala, ni muhimu kutumia kwa nidhamu mafuta na makaa ya mawe au kupata ufumbuzi wa muda mfupi "(Ibid).  Mpango wa Kuhama na kwenda kwenye matumizi ya nishati mbadala za gharama nafuu unapaswa kuwezeshwa na," ruzuku ambayo inaruhusu nchi zinazoendelea kufikia elimu ya teknolojia, usaidizi wa kiufundi na rasilimali za kifedha, "na anakaza kusema kuwa" gharama zitokanazo na hatua hizi ni ndogo ukilinganishsa na hatari za mabadiliko ya hali ya hewa " (§171).  

“Ikiwa hatua za kupunguza gesi [kupunguza joto la gesi] zinachukuliwa bila kutazama kwa mapana jukumu hili tutaendelea kuwaumiza masikini. Lazima kugawana hili jukumu kwa kutazama majukumu ya pamoja na majukumu ya nchi zilizoendelea ambazo zimechangia kwa kiasi kikubwa ukubwa wa tattizo. Baadhi ya nchi ambazo zina rasilimali zisizohitajika zitahitaji msaada katika kurekebisha matokeo hasi yaliyokwisha kusababishwa "(§170). Baba Mtakatifu Francis anasema " Baadhi ya mikakati ya kupunguza uzalishaji hewa ya ukaa zinaelekeza kila jamii kuwajibika na gharama hizi za kunusuru mazingira, jambo ambalo linazibebesha mzigo mkubwa nch zenye rasilimali chache. Ikiwa hatua kali za uthibiti zitachukuliwa sasa, baadhi ya nchi zitahitaji msaada kupunguza madhara yaliyokwisha kujitokeza hivyo ipo haja ya kugawana haya majukumu kwa kutazama  tafauti za kiuchumi kati ya mataifa na hapa anamnukuu askofu wa Bolivia ambaye alisema: "nchi zilizofaidika na kiwango cha juu cha viwanda, na kusababisha uzalishaji mkubwa wa gesi ya ukaa, zina jukumu kubwa zaidi za kutoa suluhisho kwa matatizo ambayo yamesababishwa na viwanda " (§170).

Baba Mtakatifu Francis anaomba majadiliano ambayo wale walioachwa nyuma katika maendeleo wanawezeshwa kushiriki mjadala huo (§ 183) na kusisitiza "kwa kutoa tahadhari" kama " ikiwa taarifa ya lengo inasema kuwa kunaweza kutokea uharibifu mkubwa na usioweza kurekebika, mradi unapaswa kusimamishwa au kurekebishwa, hata kama kutakuwa na ukosefu wa uthibitisho usio na uhakika "(§ 186). Ni vyema ikiwa kama WAWATA wataanzisha vitalu vya miti kwa matumizi yao binafsi nyumbani, ziada ikipatikana wakawashirikisha jirani zao na sehemu nyingine wapeleke ipandwe kwenye maeneo ya Kanisa. Vijana wa mafundisho ya Sakramenti pamoja na Wakatekumeni wafundishwe tangu sasa umuhimu wa kulinda na kutunza mazingira kwa kuwapatia dhamana ya kupanda miti, kuimwangilia kama sehemu ya mchango wao endelevu Parokiani au kigangoni mwao! Hivi ndivyo walivyofanya wamisionari, leo hii, Parokia nyingi zimezungukwa na misitu inayivutia! Ili ukumbukwe fanya mambo 3

1.     Kama ni mtu wa famillia zaa Watoto! Hawa ni zawadi kutubwa kutoka kwa Mwenyezi Mungu, watakukumbuka enzi ya uzee wako!

2.     Kama ni msomi andika kitabu! Walau watu watapata ujuzi na maarifa kwa kusoma machapisho yako! Urithi na amana kubwa!

3.     Kama wewe ni raia na mwamini wa kawaida tu, panda mti, tena ikiwezekana mti wa matunda upate kivuli na kuboresha afya yako!

Sura ya Sita: Elimu ya Mazingira na Utakatifu: Baba Mtakatifu Francisko “Anatoa wito wa" kubadili mtazamo binafsi na kijumuiya kutoka kutafuta faida binafsi, "na anawaalika watu kuelekea maisha yaliyotokana na uzuri wa mazingira, yaani," tabia njema, "ambazo zinapaswa kuendelezwa kwa watu na jamii za kidunia na imani tofauti tofauti (§202-205).   “Anasema" mabadiliko ya mifumo ya Maisha yataweka msukumo mkubwa wa kwa wenye nguvu za kiuchumi, kisiasa na kijamii kujali afya. Hivi ndivyo harakati za walaji kugomea baadhi ya bizaa vinaweza kufanikiwa katika kubadilisha njia ambazo biashara zinafanyakazi, na kuwahimiza wafanyabiashara kuchunguza athari za kimazingira katika mifumo yao ya uzalishaji "Migomo hii itakapoathiri faida zao, lazima watatazama upya namna ya kupunguza uharibifu wa mazingira(§206).  

“Anasema kuwa" elimu ya kiekolojia "- ambayo inapaswa kujenga uraia wa kiekolojia (mahusiano ya mtu na mazingira) imeishia kutoa taarifa na kushindwa kujenga tabia njema – Elimu ya mazingira inapaswa kutolewa kila mahali katika jamii:" kuanzia shuleni, katika familia, katika vyombo vya habari, katika katekesi ... taasisi za kisiasa na makundi mengine ya kijamii ... na Jumuiya za Kikristo "(§213 -214).  Anasisitiza "uongofu wa kiikolojia ", ambapo matokeo ya kukutana na Yesu Kristo yanakuwa dhahiri katika uhusiano na ulimwengu ulio karibu nasi. Kuishi wito wetu wa kuwa walinzi wa kazi njema ya mikono ya Mungu ni muhimu kwa maisha ya wema; sio la hiari bali jambo ya msingi katika Maisha ya Kikristo (§217)

Tunapomtafakari Mtakatifu Francisko wa Assisi, tunakuja kutambua kwamba uhusiano mzuri na uumbaji ni mwelekeo mmoja wa uongofu wa kibinafsi, ambao unatia ndani kutambua makosa yetu, dhambi, makosa na kushindwa, na husababisha toba ya moyo na hamu ya kubadilika. Maaskofu wa Australia walizungumzia umuhimu wa uongofu huo kwa kufikia upatanisho na uumbaji: "Ili kufikia upatanisho huo, ni lazima kuchunguza maisha yetu na kutambua njia ambazo tumeharibu viumbe vya Mungu kupitia matendo yetu ya kushindwa kutenda. (§218)

Uongofu wa kiekolojia ni pamoja na, kutambua kuwa dunia ni zawadi ya upendo ya Mungu, na kwamba tunaitwa kwa unyenyekevu kuiga ukarimu wake katika kujitoa na matendo mema: "Kujisadaka kwa siri – hata mkono wa kushoto usijue mkono wa kulia unafanya nini "(Mt 6: 3-4).  Pia inajumuisha kutambua kwa upendo kwamba hatujaondolewa kutoka kwa viumbe wengine, lakini tunaunganika katika ushirika wa ulimwengu wote. Kwa kuendeleza vipaji tulivyojaliwa urithi wa kiikolojia unaweza kututia nguvu zaidi ya ubunifu na shauku katika kutatua matatizo ya dunia na kujitoa kwa Mungu Mt Paulo anatusihi kuitoa miili yetu "kama sadaka hai, takatifu na yenye kukubalika" (Warumi 12: 1). Tusiutazame ubora wetu kama sababu ya utukufu binafsi au utawala usio na jukumu, bali kama uwezo tofauti ambao, unatupa wajibu mkubwa katika imani yetu.

Tunaalikwa kufahamu kwamba kila kiumbe huonyesha hali fulani ya Kimungu na kina ujumbe wa kutufundisha, kutazama umwilisho wa Kristo ulimwenguni, kifo na ufufko yu karibu sana na kila kiumbe akiutia ulimwengu upendo na mwanga wake.  Pia, kuna kutambua kwamba Mungu aliumba ulimwengu, akaweka ndani yake utaratibu na nguvu ambazo binadamu hawana haki ya kupuuza. Tunasoma katika Injili ya Luka Yesu anapotoa mfano wa shomoro watano wanaouzwa senti mbili lakini hakuna hata mmoja anaweza kusahaulika mbele za Mungu" (Lk 12: 6). Sisi ni nani basi kuwadhuru au kuwadharau? “Anawakumbusha Wakristo kwamba Sakramenti na Sabato, ni muhimu kwa uhusiano sahihi na uumbaji (§233-237).   Utunzaji bora wa mazingira ni changamoto inayojikita katika misingi ya haki, amani na maendeleo fungamani ya binadamu kwa sababu mazingira ni sehemu muhimu sana ya maisha ya mwanadamu. Hiki ndicho kiini cha Waraka wa Kitume wa Baba Mtakatifu Francisko, “Laudato si” yaani “Sifa iwe kwako” juu ya utunzaji wa nyumba ya wote”.

Baba Mtakatifu Francisko anaonekana kufuata nyayo za Mtakatifu Francisko wa Assisi, kwa kuimba utenzi wa shukrani kwa Mwenyezi Mungu, muumba wa mbingu na dunia na kwa kukazia umuhimu wa kutunza mazingira, kama sehemu ya mchakato wa utekelezaji wa haki. Uharibifu wa mazingira unalinganishwa na umaskini; anaihimiza jamii pamoja na kuendelea kutunza furaha, amani na utulivu wa ndani; mambo ambayo ni sawa na chanda na pete na kamwe hayawezi kutenganishwa.Tafakari kuhusu dhana ya uumbaji inachota utajiri wake kutoka katika Ujumbe wa Kwaresima wa Baraza la Maaskofu Katoliki Tanzania kwa mwaka 2017 uhnaoongozwa na kauli mbiu‘utunzaji bora wa mazingira ni kazi mahususi ya mwanadamu”.

 

Uumbaji ni zawadi ya kwanza ya Mungu kwa mwanadamu: Tendo la kwanza kabisa la Mungu katika kuhusiana nasi linauhusisha uumbaji wa mbingu na dunia na kila kilichomo ndani yake. Sote tunaalikwa kutoa nafasi ya kuwa na tafakari endelevu inayotoka katika dhamiri zetu kuona ni kwa kiasi gani tunavyopokea kwa shukrani kazi ya Mungu. Mungu baada ya kuumba ulimwengu na kila kilichomo ndani yake alitazama “akaona kila kitu alichokifanya, na tazama, ni chema sana” (Mwa 1:30). Tendo la uumbaji lilikuwa ni tendo la furaha kuu, tendo lililoiridhisha nafsi ya Mungu. Uumbaji wote; yaani viumbe vyote vilivyoumbwa, vilijikuta katika mpango na utaratibu mkamilifu ambao ulisadifu ukamilifu wa Muumba. Historia ya dhambi ilimhusisha mwanadamu ambaye kwa kuutumia vibaya utashi na uhuru aliopewa na Mungu anajikuta akiviathiri viumbe vingine na kuharibu mpango mwanana wa Muumba. Kuanguka kwake kunahusisha Wanyama, mimea: mti na matunda yake. Mwanadamu anakula matunda ya mti ambayo hakuruhusiwa kula. Na kwa kupitia mwanadamu uumbaji wote unaingia dosari.

Lakini hata baada ya mwanadamu kutenda dhambi na kuharibu uhusiano mwema na Mungu, Mungu aliuumba upya ulimwengu kwa tendo la umwilisho wa Yesu, nafsi ya pili ya Mungu. Furaha inarudi tena duniani. “Ninawaletea habari njema ya furaha kuu itakayokuwa kwa watu wote” (Lk 2:10). Kwa maneno haya, Malaika watakatifu, walitangaza ujio wa Emmanueli, Mungu aliyeshuka kukaa na watu wake, sababu kuu ikiwa kuwarudishia furaha iliyopotea kwa dhambi ya asili. Wale waliotembea katika giza na uvuli wa mauti, nuru ikawaangazia, ikaleta furaha kuu. Mwanadamu ameumbwa kwa ajili ya furaha. “Mungu akaona kila kitu alichokifanya, na tazama, ni chema sana.” Hata kwetu sisi wanadamu, furaha ya ndani inatokana na ukamilifu, kuridhika na matokeo ya jitihada zetu zinazojengwa katika kutimiza mapenzi ya Mungu.

Uthibitisho wa kwamba, Mungu ana mpango wa furaha tu kwa mwanadamu, unaodhihirika kupitia Neno lake – tukisoma tu kijumla bila kupekua sana, tunakuta neno “furaha” limetajwa zaidi mara 90! Katika Agano la Kale mara 46 na mara 44 katika Agano jipya. Mungu alifurahia sio tu kumuumba mwanadamu, aliyekuwa sura na mfano wake, bali kabla aliyafurahia sana mazingira aliyomwandalia kiumbe wake mpendwa – Mwanadamu. Kila pale Mungu alipomaliza kuumba viumbe aliona “kuwa ni vyema” (Mwa 1:12,18,21,25). Mungu aliifurahia bahari, nchi kavu, mimea, anga safi, viumbe virukavyo angani na vitambaavyo, vinavyoonekana na visivyoonekana! Kazi yote ya Mungu ilikuwa bila dosari na safi kabisa.

Mungu alitaka mwanadamu airithi furaha yake hapa hapa duniani tayari, kwa kiwango kikubwa kama matayarisho ya furaha ile isiyo na mwisho mbinguni. Kwa sababu hiyo, alimwandalia “bustani nzuri” yenye kila kitu kitamaniwacho kwa furaha ya kweli ya viumbe wake. Na furaha kubwa zaidi, haikuwa katika vitu, bali katika Mungu mwenyewe aliyekuwa anafika mara na mara kwa Adamu na Eva bustanini, na kukaa nao…! Bustani iliyopambwa kwa viumbe na mazingira mbalimbali ilikuwa ni eneo la kukutania, lililomfanya Mungu kuwa Emmanueli – Mungu pamoja nao! Hapa haikuwezekana kutofautisha kati ya mbingu tunayoingoja na Paradisi kabla ya dhambi. na nini kifanyike.  Kuheshimu kazi ya Mungu, kuiendeleza na kuitunza, ni moja ya utume tuliopewa tangu wazazi wetu wa kwanza, ambao walikabidhiwa “Bustani ya Edeni” ili wailime na kuitunza. Mwanadamu akiasi, asipotimiza agizo hili la Mungu, mazingira nayo yanaasi utaratibu na hali hiyo inamwadhibu mwanadamu.


DHAMBI YA ASILI NA MATOKEO YAKE KWA WANADAMU NA MAZINGIRA: Utaratibu wa mazingira na furaha ya mwanadamu, havitarudi kwa mikutano ya kimataifa na kitaifa ya gharama kubwa, bali kwa kurudi kwenye agizo hili la msingi tulilopewa; yaani, “kuilima na kuitunza dunia” (Mwa 2:15).  Hebu tusikie Mzaburi anavyosema tena: “Nikiziangalia mbingu zako, kazi ya vidole vyako, mwezi na nyota ulizoziratibisha; mtu ni kitu gani hata umkumbuke, na binadamu hata umwangalie?” (Zab 8:3-4). Mzaburi anaangalia, anafurahia “kazi ya vidole vya Mungu”, na anaona jinsi mwanadamu, akilinganishwa na ukubwa na uzuri wa Mungu, huyu ni mdogo kweli! Lakini Mzaburi anatukumbusha kuwa hayo yote “yameratibiwa” na Mungu.

Hata hivyo mwanadamu huyu Mungu “umemvika taji ya utukufu na heshima, umemtawaza juu ya kazi ya za mikono yako; umevitia vitu vyote chini ya miguu yake” (Zab 8:6). Mwanadamu amepewa vyote na Mungu, vyote vimewekwa “chini ya miguu yake” ili atunze yaliyoratibiwa na Mungu. Viumbe havikuwekwa “chini ya miguu yake” ili avikanyage na kuviharibu. Kila pale mwanadamu anapokuwa wakala wa uharibifu wa uumbaji anakuwa amesahau kuwa yeye alipewa kazi ya “kuilima na kuitunza” nchi (Mwa 2:15), na pia ni dalili kwamba amesahau kuwa ameumbwa “mdogo punde kuliko Mungu” (Zab 8:5). Mwanadamu amepewa dunia na vyote vilivyomo ili aitumie kwa ajili ya kupata mahitaji ya maisha ya hapa duniani akiwa safarini kuelekea mbinguni.

Tunashuhudia leo hii uharibifu mkubwa wa mazingira, mito inakauka, hewa inachafuliwa kutokana na shughuli za viwanda na magari, ardhi inachafuliwa kwa mifuko ya plastiki na taka ya sumu, wanyama wasioliwa na mwanadamu wanauawa kwa sababu ya biashara haramu na mazali ya samaki yanaharibiwa kabla ya muda wake. Ukataji wa miti umepelekea mwanadamu “kuumba” jangwa na kusababisha mmomonyoko wa ardhi, uchimbaji wa madini unaacha athari kubwa za kimazingira na kudhuru afya ya wanadamu. Mwanadamu anasahau kuwa kila kiumbe kinathamani kubwa mbele ya Mungu na kwa mustakabari mwema. Hata mimea iliyo na sumu ambayo inaweza kuwa na athari ya kufisha ikitumiwa vibaya, bado inaweza kuwa dawa ya kuponya itumiwapovizuri.

Dhambi ya asili, ni kosa lile walilolifanya wazazi wetu wa kwanza, wakavirithisha vizazi vyote baada yao. Biblia Takatifu inatusimulia kisa hiki cha kusikitisha kilivyotokea. Eva, mama yetu wa kwanza, alirubuniwa na shetani, akakubali kuingia katika “majadiliano” kuhusu agizo la Mungu (Mwa 3:1-6). Shetani “akageuza agizo la Mungu” liweze kukidhi maelekeo na tamaa ya mwanadamu. Dhambi ikaingia na kuathiri mpango mzima wa uumbaji na viumbe vyote vikaathirika. Kutotii ni dhambi. Mungu aliwaambia wazazi wetu wa kwanza: “utakapokula matunda ya mti huo utakufa hakika” (Mwa 2:17). Shetani akasema kinyume chake, “Hakika hamtakufa, kwa maana Mungu anajua ya kwamba siku mtakayokula matunda ya mti huo, mtafumbuliwa macho, nanyi mtakuwa kama Mungu, mkijua mema na mabaya” (Mwa 3:5). Msingi wa kwanza kushambuliwa na shetani ulikuwa ni msingi wa ukweli. Historia yote ya mahusiano kati ya Mungu na mwanadamu inaingia dosari kila pale ukweli unapopotoshwa.

Ahadi za shetani hazikutimia. Badala yake mwanadamu anajiona mtupu, anatafuta majani kufunika aibu yake. Badala ya kujua mema na mabaya, wamekimbia kujificha Mungu asiwaone…! Baada ya kutenda dhambi hiyo mwanadamu anazaliwa maskini mno. Dhambi imetunyang’anya ukamilifu uliotakiwa kuwa ndani ya mazingira yetu. “Kwa hiyo, kama kwa mtu mmoja dhambi iliingia ulimwenguni, na kwa dhambi hiyo mauti; na hivyo mauti ikawafikia watu wote kwa sababu watu wote wamefanya dhambi” (Rum 5:12). Hiyo ndiyo dhambi ya asili na matokeo yake. Huo ni upungufu wa neema tuliyopaswa kuwa nayo. Ni kuzaliwa pasipo uzima wa neema, ambayo Mungu alitaka tuwe nao. Kwa kosa la kwanza, mwanadamu anapingana na Mungu. Mpaka leo, kila dhambi ni kusema kupingana na Mungu. Ni ukaidi, ni kugoma, ni kiburi. Mwanadamu anasema hapana kwa namna nyingi na mbalimbali na namna zote hizo zinamuathiri yeye, viumbe na uumbaji kwa ujumla.

Mwanadamu alipoumbwa aliwekwa na Muumba kuwa kiongozi wa kazi yake ya uumbaji, akikabidhiwa wajibu wa kuitiisha nchi na kuvitawala viumbe (Mwa 1:28) na katika Agano Jipya, amepata agizo la moja kwa moja, awe nuru ya ulimwengu (Mt 5:14) – sio tu kwa wanadamu wenzake, bali kwa ulimwengu, tukijua kuwa ulimwengu unakusanya kazi yote ya uumbaji wa Mungu, basi mwanadamu amekabidhiwa kusimamia kiadilifu viumbe vyote, hasa pale anapovitumia kadiri ya mapenzi ya Muumba kwa mahitaji yake, ni sehemu ya usimamizi huo. Mwanadamu ataionja furaha ya kweli, atakapomfikisha Muumba kwa viumbe na viumbe vitamwonyesha Muumba kwa namna yao. Huku kutoa na kupokea kati ya makundi haya mawili, kwa hakika kunaleta ulinganifu ambao unadhihirisha uzuri wa kazi ya uumbaji.

Tunaposoma maisha ya watakatifu mbali mbali, tunakuta jambo hili la mwanadamu kuelewana kwa kina kabisa na mazingira yanayoonekana na yasiyoonekana. Kwa mfano, Mtakatifu Francisko wa Assisi aliweza kuzungumza na ndege, kuwaita, kuwatuma na walielewana. Mtakatifu Antoni wa Padua, alipoona wanadamu hawaheshimu Siku ya Bwana, Dominika, na amri nyingine za Mungu na kutohudhuria mafundisho ya dini, akawaita samaki wa baharini na kuwapa hotuba za masaa, wakiwa wametoa vichwa vyao nje ya maji kusikiliza. Alipowaaga, wote wakaondoka. Mtakatifu Martini de Pores, katika mji wa Lima, Peru, ambaye aliwaagiza paka na mbwa wasameheane visa vyao vya kale, na kama alama ya msamaha, wawe wanakula sahani moja… wao wakaonyesha hata zaidi, wakawa wanalala pamoja!!Je, wanadamu tusingependa kupata hiyo furaha ya msamaha ambayo hata wanyama wameielewa kwa lugha yao. Mtakatifu huyo huyo, aliweza kuongea na wanyama wa aina nyingi, hata aliweza kuwaita panya wa mji kwa maelfu wamfuate, awaonyeshwe pa kuishi na kulishwa ili wasiiingie tena nyumba za watu na kuharibu chakula na vitu.

Kwa nini huu ukaribu na mazingira na mazingira haupo tena au ni kidogo sana? Dhambi ni sababu kuu. Dhambi inakatiza uzima wa kimungu usijengeke ndani yetu, hivyo hatuwezi kuakisi uzuri, upendo na huruma ya Muumba kwa viumbe. Kwa njia yetu vinanyimwa iliyo haki yao. Kwa hiyo, vina haki ya “kugoma” kutupatia matunda yao. Matendo ya dhambi yameondoa au kupunguza kwa sehemu kubwa furaha ya kweli ya mwanadamu. Yamemwelekeza zaidi katika kuitafuta furaha hiyo katika vitu, starehe chafu, mali zisizo na uhalali, uchafuzi wa mazingira na kutishia uumbaji, hata kufikia hatua ya kutishia uhai wake mwenyewe kwa sababu ya kutafuta utajiri unaopindukia. Matokeo yake hayaishii tu kwa wanadamu wenzake, bali yanapiga kwa nguvu sana mazingira yanayomzunguka na viumbe visivyo na hatia. Navyo viumbe kwa upande wake, havikubali udhalilishaji vinavyofanyiwa na mwanadamu, hivyo navyo kwa lugha na namna yao “vinalipiza kisasi” kwa mwanadamu, ili avune alichokipanda. Tujiulize, hivi mzunguko huu na matokeo haya ya mwanadamu kutokujali mwisho wake ni nini? Baba Mtakatifu Francisko anatoa mwaliko wa kufungua masikio ya mioyo yetu na kuisikiliza sauti ya Mungu, sauti inayookoa na kututhibitishia furaha ya kweli: “Ingekuwa heri leo msikie sauti yake, msifanye migumu mioyo yenu” – Uongofu wa kiekolojia  (Waebr 3:15).

TAFAKARI: Je, ni yepi matendo ya makusudi, ya ubinafsi, yaliyohatarishi, yanayodhuru viumbe visivyo na hatia, na ambayo leo au kesho yatatuletea athari kubwa? Je, kweli ninatimiza wajibu wangu wa kutunza mazingira yanayonizunguka kwa faida ya kizazi cha sasa na vizazi vijavyo? Kama mwamini, ninayejua maandiko matakatifu, nimetambua kuwa nimetumwa na Mwokozi wa viumbe vyote, niwe habari njema kwa viumbe vyote, nikijua kwamba dhambi ndio sababu ya uharibifu huu mkubwa, tangu ule wa asili, na unaoendelea po pote duniani, je, nipo tayari kutochangia mwendelezo huu wa uharibifu, kwa nafsi yangu, kwa familia yangu, kwa jumuiya na Taifa langu.

UUMBAJI UNAVYOSHIRIKISHWA KATIKA UKOMBOZI WA MWANADAMU: Mungu wetu mwema, Mwumbaji na Mkombozi, anajifunua pia katika viumbe vyake alivyotupatia tuvisimamie, na kwa njia yao, tumgundue zaidi na kumpenda huyu Mungu wa ajabu. Itakuwa kosa kubwa kwa wanadamu, wakiviona viumbe peke yao, kana kwamba vipo kwa vyenyewe tu. Kuamini kuwepo kwa mazingira bila Mwumbaji, ni kuamini yasiyowezekana, ni majivuno, ni kiburi, ni kufanya jitihada kubwa na ya gharama kubwa kujifunza “matokeo” bila kuangalia chanzo na asili ya matokeo hao. Katika kitabu cha Hekima sura ya 13, tunasoma: “Wajinga ndio wanadamu wote wasiomtambua Mwumbaji wanapoviona viumbe vilivyoumbwa naye…Tukifurahishwa na kuvutwa na uzuri wa vitu vilivyoumbwa, sharti watambue, kwamba Bwana wao amezidi kwa uzuri, kwa maana Yeye aliye asili ya uzuri ameviumba.

 
Ua dogo, ororo, au maji yatiririkayo mahali pa utulivu yasipochafuliwa, au mbegu ndogo sana uliyowahi kuiotesha, inavyopasuka na kutoa mmea uliojificha ndani yake, jinsi inavyokuwa na nguvu ya kupasua ardhi na kuinuka juu, au nyota nyingi zisizohesabika zinazolipamba anga. Haya yote yanadhihirisha nguvu na uzuri wa aliyeviumba viumbe hivi. Hivyo kama jinsi mwanadamu alivyoumbwa kwa namna ya ajabu, vivyo pia kila kiumbe, ni kazi ya ajabu wa Muumbaji. Na ndani ya kila kiumbe mna mpango wa kukua na kuongezeka. Haya nayo ni maajabu ya Muumbaji, kwamba anaumba upya kila siku kwa mpango aliouweka ndani ya viumbe vyake – kama sheria ya milele – hii ikidhihirisha kuwa mwenye kuiweka, ndiye Umilele wenyewe, kwa kuwa asingeweza kutoa kile ambacho hana.

Mwandishi wa zamani, aitwaye Angelus Silesius, alisema,“Ulimwengu ni kitabu cha Mungu. Ajuaye kukisoma kwa hekima, anafumbuliwa nacho habari za Muumba”. Bila kuwa na elimu au ufahamu wa ajabu tutajikuta tunatamka kwa mshangao kama Mt. Paulo, “Ee wingi wa hekima na utajiri wa Mungu…ni nani aliyeyajua mawazo ya Mungu? Au ni nani alikuwa mshauri wake?” (Rum 11:33-36). Na ndiyo maana katika Injili, mara nyingi Yesu ameuelezea Ufalme wa mbinguni akitumia mifano ya viumbe mbalimbali: Mpanzi anayepanda mbegu (Mt 13:3-8); mfano wa magugu (Mt 13:24-30), punje ya haradali (Mt 13:31-32), lulu ya thamani (Mt 13:44-45), n.k. Uumbaji na viumbe vilikuwa ni visaidizi vya kufundishia watu juu ya Ufalme wa Mungu. Basi viumbe vinapomsaidia mwanadamu kuinua moyo kumtafuta aliye sababu yao, tayari vimetimiza sababu ya kuumbwa kwao – vimeshiriki kazi ya ukombozi wa mwanadamu, vinamwunganisha tena na Muumba wake.

Kadiri wanadamu wanavyogundua mambo yaliyofichika, mfano, mafuta, madini, gesi, umeme, n.k., wajue yupo aliyekuwa ameyaficha hayo huko kwa wakati wake ili yaje kumfaidia mwanadamu kwa wakati wake. Hata akili ya kuyagundua kwa wakati huo anatoa Yeye. Tusijivune. Tusipowezeshwa, hatuna tofauti na wanyama watumiao silika tu!! Tunapomshangaa mtaalamu aliyegundua kifaa fulani, tumshangae zaidi Mungu alimwezesha mwanadamu kufikia hapo. Wanyama, miti, maua, matunda na mengine yana sehemu ya pekee katika maisha yetu. Haya yote yameumbwa kabla yetu, kwa ajili yetu. “Hapo mwanzo Mungu aliziumba mbingu na dunia.” (Mwa 1:1-24). Wanasayansi wanazidi “kugundua” umuhimu wa viumbe mbalimbali vilivyo hai na visivyo hai kwa maisha ya mwanadamu. Mungu alikwishapanga mahusiano hayo kabla hata mwanadamu hajakuwepo. Hivyo basi, mwanadamu anapaswa kujali, kuheshimu na kutunza urithi huu aliokabidhiwa na kuukabidhi pia kwa vizazi vijavyo. Ni bahati mbaya sana kumwona mwanadamu wa nyakati zetu, kwa sababu za ubinafsi tu, na kutojali, anavyoharibu, anavyohatarisha, au kumaliza vibaya kazi ambayo aliikuta, ambayo Mungu kwa ukarimu mkubwa aliiandaa kwa ajili ya vizazi vyote.

Kuna vipindi vya kupamba maua, makonde yote yanaota maua mazuri kuliko hata yale tunayotunza bustanini, na hujui namna yanavyoota kwa wingi hivyo… mbegu zimetoka wapi! Nani anamwagilia? Nani anayavuna? Kuna vipindi vya mfungo, hata upande maua mazuri sehemu zile na kumwagilia na kutia mbolea, hayaoti!! Mazingira “yana liturujia yake” na yanashika utaratibu wa ajabu, na kwa uaminifu. Je, mwanadamu hana kitu cha kujifunza kupita mazingira? Wanyama nao wapo. Tangu Agano la Kale, Mungu aliagiza itolewe kafara kwa njia ya wanyama wa kuteketezwa… hii ilidumu hivyo, mpaka ujio wa Mwana wake aliye sadaka ya milele. Wanyama wamemsindikiza Mwana wa Mungu alipozaliwa Betlehemu pangoni (mpaka leo, tunafurahi kuweka picha ndogondogo za ng’ombe na punda kwenye hori). Kisha tunamkuta yule mnyama aliyepata heshima kuu ya kumsindikiza Bwana Yerusalemu – mwanapunda. Kisha kuna mti wa msalaba ambao juu yake umeratibiwa ukombozi wetu.

Hilo nalo linakuwa ni kama tendo la Mungu kutupatanisha na mazingira na uumbaji.  Tutafakari Je, ninagundua mpango wa Mungu katika mazingira, na mahusiano yaliyopo ya haki, kati ya mwanadamu na viumbe vingine?

Je, Nina uelewa wa kutosha juu ya utunzaji wa mazingira na ekolojia?

Iwapo vitu vimefanywa kwa ajili ya watu na si watu kwa ajili ya vitu, kwa nini wanadamu wa leo wanafanya vitu kuwa aina ya miungu?

Mwanadamu wa leo, anaelekea zaidi kumrudia Mungu kwa njia ya viumbe vyake, au amevifanya viumbe kuwa aina ya miungu?

Je, Ni nini sehemu yangu katika haya yote?

KUTUNZA UUMBAJI: WAJIBU MAHUSUSI WA MWANADAMU: Mzaburi anasema, “Ee Bwana, jinsi yalivyo mengi matendo yako! Yote umeyafanya kwa hekima! Kwa hekima umevifanya vyote pia, dunia imejaa mali zako” (Zab 104:24). Mtakatifu Basil wa Kaisaria naye anasema: “Dunia ni kazi ya sanaa, iliyowekwa mbele ya watu wote ili waitafakari, ili kwamba kwa kupitia hiyo hekima ya Mungu aliyeiumba apate kujulikana na kutukuzwa na mwanadamu anatakatifuzwa”. Utambuzi huu ni wa muhimu. Wanadamu tumepoteza kipaji na uwezo wa kushangaa kwa furaha na shukrani tunaposimama mbele ya uzuri na mpango unaojidhihirisha katika uumbaji.

Jua linapambazuka na kuzama kila siku tunaona kuwa ni jambo la kawaida tu. Vipindi vya majira ya mwaka, mienendo ya wanyama na ndege, tabia za uoto wa asili ambao ni ya namna nyingi na mbalimbali havitushangazi tena, kwa sababu tumezoea kuona hali hiyo. Yesu katika Injili anatuambia, “angalieni ndege wa angani” (Mt 6: 26) anasema pia, hata Sulemani hakuvaa na kuendeza kama maua ya kondeni (Mt 6:29). Sote tunapaswa kukuza ndani yetu uwezo wa kushangaa, kufurahia na kumshukuru Mungu kwa kazi ya uumbaji. Tunapaswa kuitikia mwaliko wa Yesu anayetuambia hata leo “angalieni” uzuri na mazingira ya uumbaji mjifunze kutoka hayo. Fumbua macho ya akili na utambuzi. Angalia. Ona. Mungu anaongea nasi kila wakati kupitia tabia za mazingira na viumbe.

 Baba Mtakatifu Francisko anaiita dunia kuwa “Nyumba ya wote” ambayo tunawajibika sote kuitunza. Hakuna mwenye milki binafsi juu ya dunia isipokuwa Mungu tu. Hivi yeyote anayeiharibu kwa namna yoyote ile anamsaliti Mungu, anasaliti binadamu na ubinadamu. Dunia ni “mama na mkunga”, anasema Mtakatifu Yohane Krisostom, “imeumbwa na Mungu ili kumtunza mwanadamu” (Krisostom, Homilies on Genesis, 9.3). Kwa bahati mbaya mwanadamu ameonekana hajali na anaharibu uumbaji kwa kiwango cha kutisha. Kazi ya mikono ya mwanadamu sasa inasababisha uharibifu kwa kazi ya mikono ya Mungu. Baba Mtakatifu Francisko anasema, “Mungu alitupatia dunia iliyosheheni zawadi nyingi, lakini tumeigeuza kuwa nchi iliyoharibiwa kwa uchafuzi wa takataka, ukiwa na uchafu.” Tutafakari : Je, kwa mwaka huu, nimefanya umisionari wowote katika eneo langu, au walau katika familia yangu?  Iwapo Yesu ametuita sisi kuwa chumvi na nuru ya ulimwengu, je, nimegeuza fikra, mwenendo, mtazamo na msimamo wangu katika masuala ya utunzaji wa uumbaji?  Ninashiriki vipi katika sera zinazoanzishwa na serikali na kugusa masuala ya mazingira na uumbaji?

TAFAKARI TOBA NA HURUMA: Kitabu cha Mwanzo kinaonesha jinsi ambavyo sehemu kubwa ya siku sita za mwanzo za uumbaji zilivyotumika kwa ajili ya kumwandalia mwanadamu mazingira ya kuishi, kuzaa, kuongezeka, kuijaza nchi na kuitiisha (Mwa 1:28). Hata hivyo, matokeo ya dhambi ya kutotii ya wazazi wetu wa kwanza na dhambi zetu sisi wenyewe, yamekuwa sababu ya uhusiano mbaya kati ya Mungu na mwanadamu, mwanadamu na mwanadamu, na mwanadamu na uumbaji. “Dunia inaomboleza, inazimia, ulimwengu unadhoofika, unazimia, watu wakuu wa dunia wanadhoofika. Tena dunia imetiwa unajisi kwa watu wanaoikaa, kwa maana wameziasi sheria, wameibadili amri, wamelivunja agano la milele” (Is 24:4-5).

Mwanadamu, Adamu na Eva, baada ya kuanguka,hawakutoka kwenda kuomba msamaha, bali walikimbilia kutafuta majani na kujivisha ili kufunika utupu wao. Hivi ndivyo ilivyo mpaka leo, kwamba, baada ya kosa, tunahangaikia namna ya kujieleza na kujitetea, namna ya kuandaa uongo mwingi ili kujiondoa kwenye lawama, na ikishindikana, kutupa lawama kwa wengine, hapo tunaanza kusingizia, kuchongea, na kufanya hila. Huko ndiko kuvaa majani kama Adamu na Eva…! Basi, wakiwa kwenye mahangaiko yao, “wakasikia hatua za Mungu bustanini akiwatafuta” (Mwa 3:8), wakajificha kati ya miti, Mungu asiwaone. Je, Mungu alifanya macho asione? Mungu aliye mahali pote, asiwe na kule kwenye miti pia? Ndivyo uwezo wa mwanadamu baada ya dhambi ulivyokuwa duni, na unazidi kushuka kadiri dhambi zinavyoongezeka duniani, magonjwa yanazidi, taabu zinazidi nk. Mungu, aliamua kuwafuata kwa huruma, akawatafuta, akawaulizia mwenyewe, kama Mchungaji mwema, mmefanya nini

Dhambi haipatani na utakatifu wa Mungu, haipatani na ukamilifu wa milele wa Mungu. Dhambi ni giza, wakati Mungu ni Mwanga. Mawili haya hayapatani kabisa, mmoja anamtoa mwenzake kwa uwepo tu. Kuishi dhambini ni kuishi gizani, ni kujitenga mbali na Mungu. Adamu ametafuta kusukumia kosa kwa Mungu – kama kumshtaki – “mwanamke uliyenipa, ndiye aliyenipa tunda nami nikala” (Mwa 3:12). Kana kwamba, usingenipa mwanamke huyu, yasingetokea hayo. Nia njema na tendo la upendo la Mungu la kumpatia “msaidizi” linageuzwa kuwa lawama dhidi ya Mungu. Mpaka leo, wale tunaowachukulia kuwa “sababu” ya dhambi zetu, ni wale wale ambao Mungu Mwema, ametupatia kama ndugu, jamaa, jirani, wazazi, waana, walezi, walelewa nk. Hata hivyo, Mungu hamwachi kiumbe wake. Mungu Baba anamtafuta Adamu kwa jina: “Adamu, uko wapi?” (Mwa 3:9). Hivyo mpaka leo, Mungu anamwita kila mwanadamu mkosefu kupitia sauti ya dhamiri: “mwanangu, uko wapi”? Umetumbukia wapi? Mungu anaona huruma katika hili pia, anakuja mwenyewe kuponya jeraha hilo. “Adamu uko wapi?” Mwanangu uko wapi?

Katika historia nzima ya Ukombozi, Mungu amekuwa wa kwanza kumtafuta mwanadamu. Hata linapokosa kundi zima, mfano, Taifa la Israeli, Mungu alishuka kwao kwa njia ya manabii waliojaliwa kipaji cha kumsikia, akawafikia watu… “mko wapi”? Wakiitika, aliwaonya na kuwapa adhabu ambayo, daima ni ndogo kuliko waliyostahili kwa kosa lao. Kila mara Huruma ya Mungu ni kama imetafuta kuitangulia Haki yake!! Katika kuhurumia, kusamehe na kuadhibu, Mungu amejionyesha kuwa Baba kuliko Hakimu. Ekaristi Takatifu, ni Sakramenti nyingine ya Huruma isiyo na mipaka. Katika karne za kati, picha nyingi nyingi zilichorwa kumwonyesha ndege aina ya “Pelikani” kama tunavyokuta katika wimbo wa Ekaristi toka Mt. Thomas wa Akwino uitwao “Pange Lingua”, yaani, Imba kwa sauti kuu ee ulimi… ubeti mmoja unamwita Yesu Pelikani.

Huyu ni ndege wa ajabu katika historia za kale aliyejulikana kwa jinsi alivyopenda vifaranga vyake. Wakati wa ukame mkuu, ameruka umbali mrefu kutafuta maji awaletee walao matone watoto wake. Kama amekosa kabisa, basi amerudi kwenye kiota, akajinyonyoa sehemu ya kifua, na kwa kutumia mdomo wake mkali, amejitoboa na kuwasogezea vifaranga wafyonze ili waishi, hata kama yeye angekufa!! Upendo wa mama ndege kwa wanawe!!! Vivyo hivyo, Yesu, amekubali kutobolewa na kuwasogezea wanadamu ubavu wake ili wanywe damu yake wasife kwa kiu ya milele. Ee huruma isiyopimika, isiyoneneka. Tutakushukuruje ee Mungu wa Huruma!

Tutafakari: Je, nimempa Mungu nafasi gani mbele ya viumbe? Nimejiunga kuharibu kazi yake?  Je, ninaona wema huu wa Mungu kupitia sakramenti za Kanisa kuwa ni rasmi kwa mimi mwenyewe?  Je, Nina mahusiano ya binafsi na Mungu? Au labda nipo tu kati ya kundi, naenda tu na wengine, sina maamuzi yangu na Mungu wangu?  Je, Nimewahi kuonja Huruma ya Mungu? Naweza kutoa ushuhuda hadharani, jinsi Mungu alivyonifuata mpaka amenipata na kunirudisha kwake?  Je, naweza kutoa ushuhuda nilivyomfuata mtu aliyenikosea, kwa sala, kwa urafiki, kwa msamaha mpaka nikampata tena, tukawa marafiki tena? Je, nimesahau kabisa kosa na uchungu wake, sasa ni historia tu kwa mafaa yetu sote?

 Je, Ninazielewa Sakramenti za Huruma ya Mungu? Ninazitumia?  Je, Mahudhurio yangu kwenye Sakramenti ya Ekaristi yakoje? Naenda kwa vile watu wote wanaenda? Au nina mahusiano ya binafsi na Mungu wangu, ninaenda kunywa kwenye kifua cha Pelikani, nikijua ilivyomgharimu kunipa Sakramenti hii ya Huruma kuu? Je, Ninajali Ubatizo wangu, na kiapo chake?  Alama ndogo sana ya kuthamini Ubatizo ingekuwa kukumbuka siku ya ubatizo, kuliko siku ya kuzaliwa. Je, umewahi kuadhimisha siku ya ubatizo? Tukumbuke ule wimbo mkuu wa sifa (mbiu ya pasaka) tutakaosikia usiku wa Pasaka, “Ingetufaa nini kuzaliwa, kama tusingalikombolewa…?”

 

UTUNZAJI WA UUMBAJI: KAZI MPYA YA HURUMA: Moja ya himizo kubwa la Kanisa ni kwa wakrtisto kutenda kazi za huruma. Katekisimu ya Kanisa Katoliki inatafsiri Kazi za huruma kuwa “ni matendo ya huruma ambayo kwayo tunamsaidia jirani katika shida zake za kiroho na za kimwili. Kufundisha, kushauri, kutuliza, kufariji ni kazi za kiroho za huruma, kama kusamehe na kusikiliza kwa uvumilivu. Kazi za kimwili za huruma ni hasa katika kuwalisha wenye njaa, kuwasetiri wasio na nyumba, kuwavika walio uchi, kuwatembelea wagonjwa na wafungwa, na kuwazika wafu” (Katekisimu ya Kanisa Katoliki).

Baba Mtakatifu Francisko ameongeza utunzaji wa uumbaji kuwa ni kazi pia ya huruma. Baba Mt Fransisco imeitangaza siku ya 01/09 kuwa siku ya mazingira …Mwasisi wa siku ya mazingira ni Partiack Bartholomeo wa kwanza wa kanisa la Othodox “Kama kazi ya kiroho ya huruma, kuyatunza makazi yetu ya pamoja inadai kuitafakari dunia ya Mungu kwa shukrani” (Laudato Si, n. 214). Baba Mtakatifu anasema pia kuwa, “Haitoshi kuionja tu huruma ya Mungu katika maisha yetu. Ni lazima wale wanaoipokea wawe mashahuda na vyombo vya huruma  na upenodo wa Mungu kwa wengine. Si suala la kufanya juhudi kubwa au kutenda kama mwanadamu asiye wa kawaida. Bwana ametuonesha njia rahisi, inayoundwa na matendo madogo lakini ambayo, mbele ya macho yake, yanathamani kubwa kiasi kwamba, juu ya hayo ndimo ilimo hukumu yetu.

Katika wazo la kuhudumia uumbaji na kutunza mazingira kama sehemu ya kazi za matendo ya huruma, Baba Mtakatifu anatukumbusha kuachana na tabia ya kutaka kukusanya zaidi ya kile kilicho cha lazima na kinachohitajika. Pia, tabia ya kutupa chakula ovyo, ilhali, wapo watu wengi wanaokosa chakula cha kila siku. Baba Mtakatifu Francis anahimiza pia watu kupika chakula wanachoweza kula na kumaliza. Anatualika kubadilisha mwenendo na ikiwezekana kuacha kutumia mifuko ya plastiki ambayo kwa kawaida inapotupwa haiozi na hivi kuharibu sana ardhi na ni hatari kwa mifugo. Matumizi ya maji nayo yanapaswa kuzingatiwa na kutokuharibu maji bila sababu. Hii ni pamoja na kutunza vyanzo vya mito na badala ya kukata miti ovyo tupande miti mingi ya kutosha. Na kwa wale wenye nyumba zenye umeme, ni vema kuzima taa zisizohitajika. Kwa namna hii, tutakuwa tunaitendea dunia haki, tutakuwa tunayatunza makazi yetu haya ya pamoja, lakini pia tutakuwa tunavitendea haki vizazi vitakavyokuja baada yetu.

Tutafakari: Tunapoliangalia suala la utunzaji wa uumbaji, je, kama mtu binafsi, jumuiya ndogo, kigango, parokia, jimbo tunajiona kuwa na wajibu wa kutunza uumbaji? Tunao mpango wowote unaotuongoza kutekeleza jukumu hili? Tunafanya juhudi yoyote kuwafundisha watoto kutoharibu na kutupa chakula ovyo, kutupa mifuko ya plastiki ovyo? TUFANYE NINI: Kanisa ambalo ni Mwili wa fumbo wa Kristo, anaendeleza azma ya ukombozi, kwa kutumia zawadi alizokabidhiwa na Mwasisi wake, ndio Sakramenti za Huruma ya Mungu, zinazorudisha “furaha ya kweli” ulimwenguni; hasa Sakramenti ya upatanisho.  Wananchi wa Italia wameanzisha Jumuiya za Laudato si. Baba Mt siku ya Tarehe 6 Julai 2019 ametuma ujumbe wa shukrani kwa jumuiya hizi akiazia Mambo 3 – Utukufu kwa Mungu juu ya Uumbaji, Ekaristi Takatifu kama njia ya ukombozi na Kufunga kama njia ya kunyenyekea na kuutazama Msalaba. Baba Mt anasema haiwezekani kuwepo Upyaisho wa Mazingira kabla ya Upyaisho wa mwanadamu Mwenyewe

Turejee katika katekesi – hii inatukumbusha kusudi la Mungu kutuumba na kutuweka duniani. Tukiweza kurejea mafundisho ya kanisa na kushangaa kazi kubwa ya uumbaji hatutathubutu kumsaliti tena Mungu. Elimu zaidi itolewe juu ya mazingira na athari za kusahau wajibu wa kutunza mazingira. Kampeni za mazingira kila tunapokutana – ni wangapi leo chupa za maji tumetupa hovyo kisa kuna watu wa kufanya usafi? Tuunge mkono juhudi za serikali yetu kupiga vita matumizi ya mifuko ya plastic hasa ile inayotumika mara moja. Tubadili tabia:1) Punguza matumizi ya plastic. 2) Tumia containa zinazoweza kurudiwa kutumika 3) Rejesha plastic kwenye matumizi (recycle).

20 July 2019, 16:14